{"id":7,"date":"2015-10-21T23:05:39","date_gmt":"2015-10-21T21:05:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.banszel.com\/?p=7"},"modified":"2019-01-01T02:25:06","modified_gmt":"2019-01-01T00:25:06","slug":"teoria-meta-ewidencji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.banszel.com\/?p=7","title":{"rendered":"O teorii meta-ewidencji w praktyce procesu karnego"},"content":{"rendered":"

Problematyk\u0119 meta-ewidencji nale\u017cy analizowa\u0107 na dw\u00f3ch p\u0142aszczyznach. Po pierwsze, poj\u0119ciem meta-ewidencji mo\u017cna pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 w takim znaczeniu, w jakim u\u017cy\u0142 go D. A. Schum (o czym poni\u017cej), a po drugie – istot\u0119 meta-ewidencji mo\u017cna opisa\u0107 zale\u017cno\u015bci\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 pomi\u0119dzy [faktem \/ opini\u0105], a [ewidencj\u0105 \/ meta-ewidencj\u0105]. Obie te p\u0142aszczyzny s\u0105 jednak ze sob\u0105 \u015bci\u015ble skorelowane.<\/p>\n

Meta-ewidencja jako \u201eewidencja posi\u0142kowa\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n

Wprowadzenie przez D. A. Schum\u2019a poj\u0119cia meta-ewidencji (meta-evidence<\/em>) by\u0142o podyktowane odczuwaln\u0105 potrzeb\u0105 wdro\u017cenia do procesu s\u0105dowego pewnego rodzaju dodatkowych ewidencji, maj\u0105cych na celu wzmocnienie ewidencji g\u0142\u00f3wnej, opartej na rachunku prawdopodobie\u0144stwa, przy czym warto nadmieni\u0107, \u017ce ka\u017cda ewidencja naukowa jest nierozerwalnie z\u0142\u0105czona z probabilistyk\u0105.<\/p>\n

D. A. Schum proponuje zatem, aby meta-ewidencja s\u0142u\u017cy\u0142a do wzmocnienia wiarogodno\u015bci ewidencji. W publikacji pt. \u201eSubstance-Blind Classification of Evidence for Intelligence Analysis<\/em>\u201d czytamy, \u017ce: \u201eMeta-ewidencja, zwana te\u017c \u201cposi\u0142kow\u0105\u201d [ancillary evidence] jest ewidencj\u0105 o innej ewidencji<\/em>\u201d (D. Schum, G. Tecuci, M. Boicu, D. Marcu 2009, s. 5). Autorzy proponuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c kwalifikacj\u0119 ewidencji w oparciu o przydatno\u015b\u0107 i znaczenie dla sprawy, dziel\u0105c ewidencj\u0119 na bezpo\u015brednio relewantn\u0105 dla sprawy oraz po\u015brednio relewantn\u0105 dla sprawy – tzw. \u201eewidencja posi\u0142kowa\u201d<\/em>.<\/p>\n

\"Ewidencja\"<\/a><\/p>\n

Meta-ewidencja w uj\u0119ciu Schum\u2019a nie pe\u0142ni zatem roli metaj\u0119zyka. Ewidencja posi\u0142kowa nie opisuje bowiem ewidencji g\u0142\u00f3wnej, a jedynie s\u0142u\u017cy do jej wzmocnienia, lub \u2013 co bardzo wa\u017cne \u2013 os\u0142abienia. Co wi\u0119cej, meta-ewidencja wcale nie musi by\u0107 bezpo\u015brednio zwi\u0105zana z ewidencj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105. We\u017amy taki oto przyk\u0142ad:<\/p>\n

Bieg\u0142y wydaje opini\u0119 s\u0105dow\u0105 w tocz\u0105cym si\u0119 post\u0119powaniu. Wnioski opinii wskazuj\u0105 na bardzo wysokie prawdopodobie\u0144stwo sprawstwa oskar\u017conego. Obro\u0144ca oskar\u017conego podwa\u017ca t\u0105 opini\u0119 twierdz\u0105c, \u017ce bieg\u0142y pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 metod\u0105, kt\u00f3ra nie ma powszechnej akceptacji w \u015brodowisku naukowym, warsztat pracy bieg\u0142ego nie posiada akredytacji, a sam bieg\u0142y nie posiada odpowiedniego certyfikatu, gwarantuj\u0105cego umiej\u0119tno\u015b\u0107 pos\u0142u\u017cenia si\u0119 wybran\u0105 przez niego metod\u0105 (standaryzacja metody naukowej, akredytacja warsztatu pracy oraz certyfikacja bieg\u0142ego). Podwa\u017cenie to nie pe\u0142ni tu roli kontr-ewidencji, poniewa\u017c nie \u015bwiadczy bezpo\u015brednio o niewinno\u015bci oskar\u017conego, lecz jest meta-ewidencj\u0105 os\u0142abiaj\u0105c\u0105 ewidencj\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105, czyli opini\u0119 bieg\u0142ego, a dok\u0142adnie jej wiarogodno\u015b\u0107. We\u017amy inny przyk\u0142ad:<\/p>\n

X<\/em> jest oskar\u017cony o kradzie\u017c. Z\u0142o\u017cone przez niego wyja\u015bnienia wskazuj\u0105 na silne alibi \u2013 twierdzi on bowiem, \u017ce w chwili pope\u0142nienia przest\u0119pstwa by\u0142 na wycieczce rowerowej wraz z przyjacielem. Ewidencja ta zosta\u0142a wzmocniona zeznaniami przyjaciela, kt\u00f3ry potwierdzi\u0142 wersj\u0119 X<\/em>-a. Zeznania przyjaciela s\u0105 zatem meta-ewidencj\u0105, poniewa\u017c nie \u015bwiadcz\u0105 o tym, czy X<\/em> dokona\u0142 kradzie\u017cy czy nie, ale o tym, \u017ce w czasie przest\u0119pstwa by\u0142 na wycieczce rowerowej.<\/p>\n

Z kolei \u015bwiadek Y<\/em> z\u0142o\u017cy\u0142 zeznania, \u017ce X<\/em> nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 w tym dniu na wycieczce rowerowej, poniewa\u017c jego rower ca\u0142y dzie\u0144 sta\u0142 przed jego domem. Analogicznie jak w przypadku zezna\u0144 przyjaciela X<\/em>-a, zeznania Y<\/em>-ka pe\u0142ni\u0105 funkcj\u0119 meta-ewidencji, tym razem jednak zar\u00f3wno w stosunku do wyja\u015bnie\u0144 X<\/em>-a, jak i do zezna\u0144 Y<\/em>-ka. Ponownie, nie mog\u0105 by\u0107 ewidencj\u0105 obci\u0105\u017caj\u0105c\u0105 X<\/em>-a, poniewa\u017c nie stanowi\u0105 o tym, czy X<\/em> dokona\u0142 kradzie\u017cy, czy nie.<\/p>\n

Sytuacj\u0119 mo\u017cna komplikowa\u0107, poprzez np. wprowadzenie kolejnego \u015bwiadka, kt\u00f3ry zezna, \u017ce \u015bwiadek Y<\/em> nie m\u00f3g\u0142 widzie\u0107 roweru przed domem X<\/em>-a, poniewa\u017c Y<\/em> w tym dniu by\u0142 za granic\u0105. Jego zeznania b\u0119d\u0105 wtedy meta-ewidencj\u0105 os\u0142abiaj\u0105c\u0105 zeznania Y<\/em>-ka, a wzmacniaj\u0105c\u0105 zeznania X<\/em>-a i jego przyjaciela. Ponownie \u2013 nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y bezpo\u015bredniego zwi\u0105zku z tym, czy X<\/em> jest winny, czy niewinny zarzucanego mu czynu.<\/p>\n

Meta-ewidencja jako metaj\u0119zyk<\/strong><\/em><\/p>\n

Rozumienie meta-ewidencji przez D. A. Schum\u2019a sprowadza\u0142o si\u0119 do uznania meta-ewidencji jako czego\u015b, co wzmacnia lub os\u0142abia ewidencj\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105. Spr\u00f3bujmy teraz dokona\u0107 analizy poj\u0119cia meta-ewidencji w odniesieniu do opinii wydawanej przez bieg\u0142ego eksperta.<\/p>\n

Powiedzieli\u015bmy wcze\u015bniej, \u017ce opinia jest pewnego rodzaju metaj\u0119zykiem lub m-metaj\u0119zykiem. S\u0142u\u017cy zatem do opisu faktu lub diagnozy. Posiada w takim razie charakter deskryptywny. Teori\u0119 meta-ewidencji Schum\u2019a mo\u017cna zatem rozbudowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce meta-ewidencja b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c opisywa\u0142a i interpretowa\u0142a ewidencj\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105, a nie tylko j\u0105 wzmacnia\u0142a lub os\u0142abia\u0142a. B\u0119dzie tak w przypadku ewidencji eksperckiej, kt\u00f3ra \u2013 z natury swojej \u2013 ma charakter meta-ewidencji.<\/p>\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce dysponujemy wyja\u015bnienia oskar\u017conego X<\/em>. Wyja\u015bnienia te s\u0105 ewidencj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 (pami\u0119taj\u0105c ca\u0142y czas, \u017ce ka\u017cdy dow\u00f3d jest ewidencj\u0105). Opinia bieg\u0142ego eksperta z badania poligraficznego b\u0119dzie zatem meta-ewidencj\u0105 w stosunku do wyja\u015bnie\u0144 X<\/em>-a (b\u0119dzie os\u0142abia\u0142a lub wzmacnia\u0142a wiarogodno\u015b\u0107 tych wyja\u015bnie\u0144), spe\u0142niaj\u0105c zar\u00f3wno kryteria do bycia metaj\u0119zykiem, poniewa\u017c b\u0119dzie mia\u0142a charakter deskryptywny. Sytuacja nie jest jednak tak oczywista w przypadku innych meta-ewidencji. Gdy mowa bowiem o meta-ewidencji w postaci zezna\u0144 \u015bwiadka, trudno przypisa\u0107 jej charakter deskryptywny w stosunku do ewidencji g\u0142\u00f3wnej.<\/p>\n

Wniosek jest wi\u0119c nast\u0119puj\u0105cy: nie ka\u017cda meta-ewidencja jest metaj\u0119zykiem, czyli s\u0105 takie meta-ewidencje, kt\u00f3re s\u0105 jednocze\u015bnie metaj\u0119zykiem, jak na przyk\u0142ad opinia bieg\u0142ego eksperta, poniewa\u017c:<\/p>\n

    \n
  1. opisuje ewidencj\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105,<\/li>\n
  2. dzia\u0142a jako ewidencja \u201eposi\u0142kowa\u201d<\/em> poprzez:\n