W przestrzeni publicznej przyj\u0119\u0142a si\u0119 swoboda w wyra\u017caniu my\u015bli i s\u0105d\u00f3w, powtarzanych cz\u0119sto bez \u017cadnej refleksji. O upadku demokracji w naszym kraju i naruszeniu konstytucyjnej zasady tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy powiedziano ju\u017c wiele, ale niewiele z tego jest zgodne z teori\u0105 i filozofi\u0105 prawa oraz my\u015bl\u0105 Johna Locke’a, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce Monteskiusza. Powiedzie\u0107 dzi\u015b, \u017ce tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy opiera si\u0119 na rozdziale od siebie w\u0142adzy wykonawczej, s\u0105downiczej i ustawodawczej, to powiedzie\u0107 tyle, co wie i ucze\u0144 szko\u0142y podstawowej. Czyli du\u017co… jak na dziesi\u0119ciolatka. Powtarzane przez polityk\u00f3w, dziennikarzy, a tak\u017ce zawodowych prawnik\u00f3w jak mantra has\u0142a, odnosz\u0105ce si\u0119 do demokracji i tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy nie wzmacniaj\u0105 argumentacji os\u00f3b reprezentuj\u0105cych poszczeg\u00f3lne interesy polityczne, a jedynie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do kreowania rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej wielokrotnie powt\u00f3rzone k\u0142amstwo, w ko\u0144cu staje si\u0119 prawd\u0105. Prawd\u0105 wyra\u017con\u0105 nie w rzeczowej argumentacji, ale prawd\u0105 definiowan\u0105 przez pryzmat ilo\u015bci os\u00f3b skanduj\u0105cych ze „\u015bwiate\u0142kami poparcia” przed rozmaitymi instytucjami wymiaru sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Wprawdzie Monteskiusz w swoim dziele pt. „O duchu praw”<\/em> rozwin\u0105\u0142 pewne koncepcje zaproponowane przez Johna Locke’a, to nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u017caden z powy\u017cszych filozof\u00f3w nie popularyzowa\u0142 swoich pogl\u0105d\u00f3w ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 formy demokracji w XXI wieku. Poza tym, tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy wcale nie jest desygnatem poj\u0119cia „demokracja”, a formy te mog\u0105 istnie\u0107 obok siebie zupe\u0142nie niezale\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n Dla zrozumienia idei tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy nale\u017cy w pierwszej kolejno\u015bci u\u015bwiadomi\u0107 sobie, \u017ce tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy wcale nie oznacza, \u017ce ta konkretna w\u0142adza ma w\u0142adz\u0119 absolutn\u0105 sama nad sob\u0105<\/strong>. B\u0142\u0105d we wsp\u00f3\u0142czesnym definiowaniu tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy bierze si\u0119 poniek\u0105d z intuicyjnego definiowania poj\u0119cia samej w\u0142adzy. Czasy, w kt\u00f3rych \u017cy\u0142 Monteskiusz to okres, w kt\u00f3rym we Francji panowa\u0142 ustr\u00f3j monarchii absolutnej. W\u0142adza kr\u00f3lewska nie by\u0142a ograniczona prawem stanowionym, a samo pa\u0144stwo uto\u017csamiano wy\u0142\u0105cznie z osob\u0105 w\u0142adcy. St\u0105d w\u0142a\u015bnie przypisywanie przez Monteskiusza form w\u0142adczych okre\u015blonym grupom spo\u0142ecznym i konkretnym podmiotom. W rozdziale VI ksi\u0119gi jedenastej swojego fundamentalnego dzie\u0142a „O duchu praw”<\/em> pisa\u0142 Monteskiusz tak:<\/p>\n\n\n\n „Kiedy, w jednej i tej samej osobie lub w jednym i tym samym ciele, w\u0142a\u01f3a prawodawcza zespolona jest z wykonawcz\u0105, nie ma wolno\u015bci; poniewa\u017c mo\u017cna si\u0119 l\u0119ka\u0107, aby ten sam monarcha albo ten sam senat nie stanowi\u0142 tyra\u0144skich praw, kt\u00f3re b\u0119\u01f3ie tyra\u0144sko wykonywa\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n Nie ma r\u00f3wnie\u017c wolno\u015bci, je\u015bli w\u0142a\u01f3a s\u0119\u01f3iowska nie jest od\u01f3ielona od prawodawczej i wykonawczej. Gdyby by\u0142a po\u0142\u0105czona z w\u0142a\u01f3\u0105 prawodawcz\u0105, w\u0142a\u01f3a nad \u017cyciem i wolno\u015bci\u0105 obywateli by\u0142aby dowolna; s\u0119\u01f3ia bowiem by\u0142by prawodawc\u0105. Gdyby by\u0142a po\u0142\u0105czona z w\u0142a\u01f3\u0105 wykonawcz\u0105, s\u0119\u01f3ia m\u00f3g\u0142by mie\u0107 si\u0142\u0119 ciemi\u0119\u017cyciela.<\/em><\/p>\n\n\n\n Wszystko by\u0142oby stracone, gdyby jeden i ten sam cz\u0142owiek lub jedno i to samo cia\u0142o magnat\u00f3w, albo szlachty, albo ludu, sprawowa\u0142o owe trzy w\u0142a\u01f3e: tworzenie praw, wykonywanie publicznych postanowie\u0144 oraz s\u0105\u01f3enie zbrodni lub spor\u00f3w mi\u0119\u01f3y obywatelami”.<\/em><\/p>\n\n\n\n Trafnie swoje spostrze\u017cenia na ten temat uja\u0142 Micha\u0142 Rzeczycki w artykule pt. „R\u00f3wnowaga, nie tr\u00f3jpodzia\u0142. Co tak naprawd\u0119 pisa\u0142<\/em> Monteskiusz?”<\/a> – „Samo poj\u0119cie tr\u00f3jpodzia\u0142u jest sporne. Nie istnieje ani jedno pa\u0144stwo, w kt\u00f3rym mimo formalnych zapis\u00f3w w ustawie zasadniczej uda\u0142o si\u0119 egzekutyw\u0119, legislatyw\u0119 i judykatyw\u0119 w spos\u00f3b idealny rozdzieli\u0107.<\/strong> Czym innym bowiem, jak nie prerogatyw\u0105 prawodawcz\u0105, jest prezydenckie prawo weta? I jak mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o realnie oddzielnej w\u0142adzy s\u0105downiczej, skoro s\u0119dzi\u00f3w orzekaj\u0105cych w najwy\u017cszych rang\u0105 s\u0105dach i trybuna\u0142ach wybiera albo w\u0142adza wykonawcza albo ustawodawcza albo one obie po\u0142\u0105czone w tak\u0105 lub inn\u0105 mieszank\u0119 proceduraln\u0105? Wreszcie, c\u00f3\u017c to za separacja egzekutywy i legislatywy, skoro rz\u0105d oraz wi\u0119kszo\u015b\u0107 sejmowa s\u0105 z\u0142\u0105czone cz\u0142onkostwem w partii politycznej, kt\u00f3ra wygra\u0142a wybory? Na ka\u017cdym poziomie mo\u017cna znale\u017a\u0107 przyk\u0142ady, kt\u00f3re falsyfikuj\u0105 fakt rozdzielenia w\u0142adzy politycznej. By\u0107 mo\u017ce powodem tego jest sama natura tej w\u0142adzy. By\u0107 mo\u017ce jednak Monteskiuszowi nie o rozdzia\u0142 chodzi\u0142o”<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w przepisie art. 10 ust. 1 i 2 stanowi, \u017ce „1. Ustr\u00f3j Rzeczypospolitej Polskiej opiera si\u0119 na podziale i r\u00f3wnowadze w\u0142adzy ustawodawczej, w\u0142adzy wykonawczej i w\u0142adzy s\u0105downiczej. 2. W\u0142adz\u0119 ustawodawcz\u0105 sprawuj\u0105 Sejm i Senat, w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej i Rada Ministr\u00f3w, a w\u0142adz\u0119 s\u0105downicz\u0105 s\u0105dy i trybuna\u0142y”<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b, poj\u0119cie tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy nale\u017ca\u0142oby raczej zast\u0105pi\u0107 poj\u0119ciem tr\u00f3jpodzia\u0142u kompetencji<\/strong>, cho\u0107 nie by\u0142oby to rozwi\u0105zanie pozbawione wad teoretycznych. Jednocze\u015bnie trzeba pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce wszystkie trzy rodzaje w\u0142adzy (a wi\u0119c judykatywa, egzekutywa oraz legislatywa) wprawdzie mog\u0105 (i powinny) wzajemnie si\u0119 kontrolowa\u0107 w ramach konstytucyjnego postulatu r\u00f3wnowagi, to jednak nie s\u0105 r\u00f3wnowa\u017cne i niezale\u017cne od siebie<\/strong> w sensie organizacyjnym i prawnym. W\u0142adza s\u0105downicza nie mog\u0142aby istnie\u0107 bez w\u0142adzy ustawodawczej, kt\u00f3ra reguluje fundamentalne obszary judykatywy. Za\u015b w\u0142adza ustawodawcza uzale\u017cniona jest od w\u0142adzy wykonawczej, cho\u0107 uzale\u017cnienie to w\u0142adza ustawodawcza narzuci\u0142a sobie sama.<\/p>\n\n\n\n Gdyby spr\u00f3bowa\u0107 uporz\u0105dkowa\u0107 wszystkie trzy rodzaje w\u0142adzy w kolejno\u015bci od tej maj\u0105cej najwi\u0119ksze znaczenie w obszarze funkcjonowania pa\u0144stwa, zdecydowanie najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 nale\u017ca\u0142oby przypisa\u0107 w\u0142adzy ustawodawczej. Wprawdzie w przepisie art. 173 Konstytucji RP wskazano, \u017ce „S\u0105dy i Trybuna\u0142y s\u0105 w\u0142adz\u0105 odr\u0119bn\u0105 i niezale\u017cn\u0105 od innych w\u0142adz”<\/em>, to przedmiotow\u0105 regu\u0142\u0119 niezale\u017cno\u015bci wprowadzi\u0142a w\u0142adza ustawodawcza<\/strong>, kt\u00f3ra r\u00f3wnie dobrze, przy spe\u0142nieniu okre\u015blonych wymaga\u0144, zasad\u0119 t\u0119 mo\u017ce zmieni\u0107<\/strong>, a w\u0142adza s\u0105downicza nie mia\u0142aby na to \u017cadnego wp\u0142ywu (zasady zmiany Konstytucji RP reguluj\u0105 przepisy art. 235 ust. 1-7).<\/p>\n\n\n\n Czy zatem s\u0142usznym jest twierdzenie, \u017ce w\u0142adza ustawodawcza nie ma prawa ingerowa\u0107 w sfer\u0119 w\u0142adzy s\u0105downiczej? Nie jest, albowiem jego poziom og\u00f3lno\u015bci jest zbyt szeroki. W\u0142adza ustawodawcza nie ma bowiem prawa ingerowa\u0107 jedynie w kompetencje<\/strong> w\u0142adzy s\u0105downiczej (zgodnie z aktualnym brzemieniem Konstytucji RP), a kompetencje te ustala nie kto inny, jak w\u0142adza ustawodawcza. B\u0119d\u0105 to m.in. regulacje wskazane w przepisie art. 174 (wyrokowanie), art. 175 ust. 1 (sprawowanie wymiaru sprawiedliwo\u015bci) oraz art. 177 Konstytucji RP (kompetencje s\u0105d\u00f3w powszechnych). Sama w\u0142adza s\u0105downicza pochodzi od w\u0142adzy ustawodawczej i nie mo\u017ce regulowa\u0107 sama siebie<\/strong>. Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju s\u0105d\u00f3w powszechnych nie jest przecie\u017c wytworem w\u0142adzy s\u0105downiczej, ale w\u0142adzy ustawodawczej.<\/p>\n\n\n\n Klasycznym przejawem niebezpiecze\u0144stwa ingerencji w\u0142adzy ustawodawczej w kompetencje w\u0142adzy s\u0105downiczej by\u0142o natomiast zdarzenie z 2012 roku, kiedy osoba podaj\u0105ca si\u0119 za urz\u0119dnika z kancelarii premiera Donalda Tuska mia\u0142a ustala\u0107 z prezesem gda\u0144skiego s\u0105du okr\u0119gowego Ryszardem Milewskim szczeg\u00f3\u0142y zwi\u0105zane m.in. ze sprawami s\u0105dowymi dot. Amber Gold. <\/p>\n\n\n\n Ide\u0105 tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy jest zatem tr\u00f3jpodzia\u0142 kompetencji<\/strong>, albowiem \u017cadna forma sprawowania w\u0142adzy s\u0105downiczej nie uprawnia do zmiany Konstytucji RP, co ewentualnie stanowi\u0142oby o tym, \u017ce w\u0142adza s\u0105downicza jest faktycznie niezale\u017cna od w\u0142adzy ustawodawczej. Ustawodawca nie mo\u017ce zatem, m\u00f3wi\u0105c najog\u00f3lniej, wydawa\u0107 wyrok\u00f3w i realizowa\u0107 kompetencji przypisanych S\u0105dowi Najwy\u017cszemu, s\u0105dom powszechnym, s\u0105dom administracyjnym oraz s\u0105dom wojskowym. Mo\u017ce natomiast wp\u0142ywa\u0107 na kszta\u0142t i kompetencje s\u0105downictwa, a tak\u017ce (czysto teoretycznie) przyzna\u0107 sobie cz\u0119\u015b\u0107 lub wszystkie kompetencje w\u0142adzy s\u0105downiczej, cho\u0107 wymaga\u0142oby to tak\u017ce udzia\u0142u w\u0142adzy wykonawczej.<\/p>\n\n\n\n Niekonstytucyjn\u0105 i bezprawn\u0105 jest natomiast ingerencja w\u0142adzy s\u0105downiczej w sfer\u0119 w\u0142adzy wykonawczej, tj. podwa\u017canie powo\u0142a\u0144 s\u0119dziowskich dokonanych przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 179 Konstytucji RP „S\u0119dziowie s\u0105 powo\u0142ywani przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na wniosek Krajowej Rady S\u0105downictwa, na czas nieoznaczony”<\/em>. \u017baden przepis Konstytucji RP nie daje bowiem osobom sprawuj\u0105cym urz\u0105d s\u0119dziego kompetencji do podwa\u017cenia takiego powo\u0142ania, a dzia\u0142anie takie uzna\u0107 nale\u017cy za przejaw \u0142amania Konstytucji RP. Bezprawnym by\u0142o zatem m.in. dzia\u0142anie s\u0119dziego Paw\u0142a Juszczyszyna z S\u0105du Rejonowego w Olsztynie, kt\u00f3ry przyzna\u0142 sobie prawo do oceny prawid\u0142owo\u015bci, w tym legalno\u015bci, wyboru cz\u0142onk\u00f3w Krajowej Rady S\u0105downictwa, a przez to przyzna\u0142 sobie tak\u017ce prawo do oceny prawid\u0142owo\u015bci, w tym legalno\u015bci, wykonywania przez Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej prerogatywy powo\u0142ywania s\u0119dzi\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wst\u0119p W przestrzeni publicznej przyj\u0119\u0142a si\u0119 swoboda w wyra\u017caniu my\u015bli i s\u0105d\u00f3w, powtarzanych cz\u0119sto bez \u017cadnej refleksji. O upadku demokracji w naszym kraju i naruszeniu konstytucyjnej zasady tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy powiedziano ju\u017c wiele, ale niewiele z tego jest zgodne z teori\u0105 i filozofi\u0105 prawa oraz my\u015bl\u0105 Johna Locke’a, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce Monteskiusza. Powiedzie\u0107 dzi\u015b, \u017ce tr\u00f3jpodzia\u0142Tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie <\/h3>\n\n\n\n
Istota sporu<\/h3>\n\n\n\n
+ Czytaj wi\u0119cej<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":369,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[18,20,21,17,22,16],"class_list":["post-360","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teoria-prawa","tag-demokracja","tag-john-locke","tag-konstytucja","tag-monteskiusz","tag-sadownictwo","tag-trojpodzial-wladzy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=360"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":373,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/360\/revisions\/373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.banszel.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}